De ACM heeft met TenneT en de regionale netbeheerders bindende afspraken gemaakt om het overvolle elektriciteitsnet beter te benutten. De kern van die afspraken is dat netbeheerders sneller flexibele contracten gaan aanbieden, congestiemanagement veel vaker inzetten en beter inzicht moeten geven in de werkelijke benutting van hun netten. Voor de energiemarkt is dit belangrijk omdat het niet alleen over techniek gaat, maar over de vraag hoe Nederland schaarse netcapaciteit eerlijker en slimmer verdeelt.
Wat is er afgesproken?
Volgens de ACM moeten netbeheerders dit jaar nog extra stappen zetten om het net beter te gebruiken. De afspraken volgen op verbeterplannen die de netbeheerders in februari 2026 indiende op verzoek van de ACM, nadat bleek dat de implementatie van alternatieve transportrechten en congestiemanagement te langzaam ging. De toezichthouder heeft die plannen nu vertaald in bindende afspraken met duidelijke verwachtingen en opvolging.
De hoofdlijnen zijn eenvoudig:
- meer flexibele contracten aanbieden;
- congestiemanagement fors opschalen;
- beter inzicht creëren in netgebruik en beschikbare ruimte.
Dat klinkt technisch, maar het gaat in de praktijk om meer ruimte op het net krijgen zonder meteen overal zware netverzwaring af te wachten.
Meer flexibele contracten
Een belangrijk onderdeel van de afspraken is dat meer bedrijven gebruik kunnen maken van flexibele contracten. Dat zijn contracten waarbij niet altijd dezelfde vaste transportcapaciteit geldt, maar waarin afspraken worden gemaakt over gebruik op momenten dat het net ruimte heeft. Daardoor kunnen partijen sneller aangesloten worden of tegen lagere kosten transportcapaciteit gebruiken.
De ACM geeft hiermee een duidelijke prikkel: de mogelijkheden die de regels al bieden, moeten in de praktijk ook echt worden benut. Vooral bedrijven met flexibel verbruik, batterijen of verplaatsbare processen kunnen hiervan profiteren.
Congestiemanagement moet omhoog
Ook congestiemanagement moet volgens de afspraken dit jaar fors toenemen. Dat betekent dat netbeheerders vaker afspraken maken met gebruikers over het tijdelijk beperken of verschuiven van verbruik of teruglevering, meestal tegen een vergoeding. Op die manier kan overbelasting op drukke momenten worden voorkomen.
Voor de markt is dat belangrijk omdat congestiemanagement een manier is om bestaande capaciteit efficiënter te gebruiken. Het is dus niet alleen een noodmaatregel, maar een structureel instrument om de transitie draaiende te houden.
Beter netinzicht
Een derde afspraak is dat netbeheerders sneller en beter inzicht moeten krijgen in het gebruik van hun netten. Dat helpt om knelpunten preciezer te zien, ruimte beter toe te wijzen en te beoordelen waar flexibele contracten het meeste effect hebben. Zonder goed netinzicht blijft congestiemanagement namelijk deels giswerk.
Dat betere inzicht is ook relevant voor klanten. Hoe beter netbeheerders weten waar nog ruimte zit, hoe gerichter zij bedrijven kunnen helpen en hoe kleiner de kans dat transportverzoeken onnodig lang blijven liggen.
Wat betekent dit voor bedrijven?
Voor bedrijven betekent dit dat de kans groeit op toegang tot flexibele vormen van transportcapaciteit. Vooral bedrijven die bereid zijn hun verbruik te sturen, kunnen daarvan voordeel hebben. In ruil daarvoor krijgen zij vaak een vergoeding of korting op hun netkosten.
Tegelijkertijd verandert de markt hiermee langzaam van “vaste capaciteit voor iedereen” naar “slimmer gebruik van schaarse capaciteit”. Dat vraagt om aanpassing van bedrijfsprocessen, energieplanning en soms ook investeringen in flexibiliteitstechnologie zoals batterijen of slimme aansturing.
Waarom is dit nu nodig?
De ACM grijpt in omdat netbeheerders onvoldoende voortgang boekten bij de invoering van alternatieve transportrechten en congestiemanagement. Ondertussen blijft het elektriciteitsnet in veel regio’s vol en groeit de vraag naar aansluitingen sneller dan de uitbreiding van de infrastructuur. Dan wordt slimmer benutten minstens zo belangrijk als uitbreiden.
De afspraken zijn dus niet alleen een correctie, maar ook een signaal aan de sector: de instrumenten zijn er, nu moet de uitvoering volgen.
Wat betekent dit voor Nederland?
Voor Nederland is dit vooral relevant omdat netcongestie inmiddels een rem zet op woningbouw, verduurzaming en economische groei. Als netbeheerders flexibeler en transparanter werken, kunnen meer partijen sneller geholpen worden. Daarmee draagt dit pakket direct bij aan het beter laten functioneren van het energiesysteem.
Voor kennisvanenergie.nl is dit een belangrijk dossier, omdat het laat zien hoe regelgeving, netbeheer en marktwerking samenkomen in de praktijk. De bindende afspraken zijn geen detail, maar een belangrijke stap in hoe Nederland zijn volle stroomnet probeert te ontlasten.
Bron ACM
