De ACM heeft een ontwerpbesluit gepubliceerd dat het publicatiemoment van de biedprijsladder voor balanceringsenergie wijzigt. In plaats van een dag van tevoren wordt de ladder voortaan pas tussen 25 en 5 minuten voor aanvang van de onbalansverrekeningsperiode gepubliceerd. De wijziging moet strategisch inbieden, gaming en marktmanipulatie tegengaan en de kosten voor balancering verlagen.

Wat is de biedprijsladder?

Balanceringsdienstverleners (BSP’s) bieden balanceringsenergie aan bij TenneT om het elektriciteitsnet in balans te houden. TenneT rangschikt alle biedingen per onbalansverrekeningsperiode van 15 minuten op volgorde van prijs en vormt zo de biedprijsladder.

Deze ladder is belangrijk omdat:

hij laat zien welke biedingen beschikbaar zijn;
hij bepaalt welke biedingen worden geactiveerd;
hij inzicht geeft in de marginale prijs van balancering.

Wat verandert er precies?

Huidige situatie:

BSP’s kunnen tot 25 minuten voor de start van een onbalansverrekeningsperiode biedingen indienen, wijzigen en intrekken.
TenneT publiceert een dag eerder al een voorlopige biedprijsladder en werkt deze bij als er wijzigingen zijn.

Nieuwe situatie (ontwerpbesluit):

De biedprijsladder wordt alleen nog gepubliceerd tussen 25 en 5 minuten voor aanvang van de onbalansverrekeningsperiode.
Op het moment van publicatie kunnen BSP’s hun biedingen niet meer wijzigen of intrekken.

Daarmee verdwijnt de mogelijkheid om op basis van de gepubliceerde ladder nog strategisch bij te sturen.

Waarom deze wijziging?

De ACM stelt dat het huidige systeem ruimte biedt voor:

strategisch inbieden: partijen kunnen hun bieding aanpassen nadat ze de ladder hebben gezien;
gaming: manipuleren van de ladder om de prijs te beïnvloeden;
marktmanipulatie: kunstmatig hoge of lage prijzen creëren.

Door de ladder later te publiceren, op een moment dat biedingen niet meer gewijzigd kunnen worden, wil de ACM deze risico’s wegnemen. Het doel is een marktontwerp dat BSP’s stimuleert om tegen hun marginale kosten in te bieden, wat de balanceringskosten kan verlagen.

Wat is de impact van de wijziging?

Voor BSP’s (balanceringsdienstverleners)

Minder ruimte voor strategie: BSP’s kunnen niet meer reageren op de gepubliceerde ladder door hun bieding aan te passen.
Meer nadruk op kostprijs: het wordt belangrijker om op basis van reële kosten in te bieden, niet op basis van verwachtingen over anderen.
Minder transparantie op lange termijn: de dag-vooraf-transparantie verdwijnt, wat planning lastiger kan maken.

Voor TenneT

Minder risico op manipulatie: de ladder wordt minder gevoelig voor gaming.
Potentieel lagere balanceringskosten: als BSP’s dichter bij hun marginale kosten gaan bieden.
Complexere communicatie: TenneT moet de nieuwe publicatiemomenten helder communiceren naar de markt.

Voor de markt en consument

Lagere systeemkosten: als balancering goedkoper wordt, kan dit doorwerken in lagere nettarieven en uiteindelijk in de energierekening.
Minder prijsvolatiliteit door manipulatie: de ladder wordt minder gevoelig voor kunstmatige prijsbewegingen.
Minder inzicht vooraf: marktpartijen en analisten hebben minder vroeg inzicht in de verwachte balanceringsprijzen.

Voordelen van de wijziging

Minder manipulatie: strategisch inbieden en gaming worden moeilijker.
Eerlijkere markt: BSP’s worden meer gestimuleerd om op basis van hun echte kosten te bieden.
Potentieel lagere kosten: goedkopere balancering kan doorwerken in lagere tarieven voor aangeslotenen.
Betere integriteit: de markt wordt robuuster tegen oneerlijke praktijken.

Nadelen en risico’s

Minder transparantie: marktpartijen hebben minder vroeg inzicht in de biedprijsladder.
Mogelijk minder liquiditeit: sommige BSP’s kunnen terughoudender worden als strategische opties afnemen.
Complexere planning: het ontbreken van een dag-vooraf-ladder maakt het lastiger om portefeuilles optimaal in te richten.
Onzeker effect op prijs: het is niet gegarandeerd dat de kosten altijd dalen; bij krappe situaties kan de prijs juist scherper reageren.

Wat betekent dit voor de energietransitie?

Balanceringsenergie wordt steeds belangrijker naarmate het aandeel variabel aanbod (wind, zon) groeit. Een eerlijke en efficiënte balanceringsmarkt draagt bij aan: