Kussengas is het permanente gasvolume in ondergrondse gasbergingen dat de druk op peil houdt voor efficiënte opslag en onttrekking van werkgas. Zonder dit ‘kussen’ zou de druk te laag zakken, waardoor gas niet meer productief uit het veld gehaald kan worden. Voor de Nederlandse energiesector blijft kussengas relevant in de transitie naar duurzame energiebuffers.
Definitie en werking
Kussengas bestaat uit restgas uit het oorspronkelijke veld, residentgas en eventueel geïnjecteerd vulgas, dat nooit onttrokken mag worden bij normaal gebruik. Het zorgt voor de drijvende kracht: bij injectie bouwt het druk op, bij onttrekking houdt het het veld stabiel. In faciliteiten zoals Norg of Grijpskerk vormt het de basis voor seizoensopslag, essentieel voor wintervraag.
Werkgas – het cyclisch op- en onttrekbare deel – contrasteert hiermee; kussengas is technisch onvermijdelijk voor functionaliteit.
Strategisch belang in Nederland
Recent onderzoek van CE Delft pleit voor kussengas als betaalbare strategische reserve tegen gastekorten of prijspieken, zonder nieuwe voorraden aan te leggen. Europa heeft meer kussengas dan jaarlijks werkgas; een noodwinningsvergunning kan dit in crisissituaties vrijgeven, zoals bij LNG-disrupties. Dit ontlast de schatkist en behoudt commerciële opslagcapaciteit.
In Nederland, met afbouw van Groningen-gas, versterkt het leveringszekerheid zonder hoge kosten.ce
Toekomst en energietransitie
Kussengasopslagen zoals Norg bieden lessen voor waterstof- of CO2-opslag, waar drukbeheer analoog is. Het onderstreept hybride strategieën: fossiel bufferen tijdens de shift naar hernieuwbaar. Volg kennisvanenergie.nl voor updates over gasregulering en opslaginnovaties.
