Het codebesluit over TDTR maakt het tijdsduurgebonden transportrecht op het hoogspanningsnet van TenneT duidelijker en beter uitvoerbaar. Voor aangeslotenen betekent dit dat zij recht hebben op minimaal volledig transport gedurende 85% van de tijd, terwijl TenneT in een beperkt aantal uren transport kan beperken om het net slimmer te benutten. In de praktijk is dit een instrument om schaarse netcapaciteit beter te verdelen en netcongestie te beperken.
Wat is TDTR?
TDTR staat voor tijdsduurgebonden transportrecht, een alternatief transportrecht dat vooral op het hoogspanningsnet van TenneT geldt. Het idee is dat een aangeslotene niet continu volledig recht op transport heeft, maar wel gedurende een vastgesteld deel van het jaar. Buiten die uren kan de netbeheerder transport beperken, mits dit volgens de afgesproken voorwaarden gebeurt.
De ACM heeft met het recente codebesluit de operationele regels aangescherpt zodat de voorwaarden eenduidiger zijn en eerder duidelijk wordt of een aangeslotene transportrechten krijgt. Daarmee wordt ook beter mogelijk om op tijd mee te doen aan de balanceringsmarkt.
Waarom bestaat dit recht?
TDTR is ontworpen voor situaties waarin het net vol zit, maar niet elke gebruiker tegelijk volledige transportzekerheid nodig heeft. Door flexibiliteit te belonen, kan TenneT de beschikbare capaciteit efficiënter inzetten en meer ruimte creëren voor andere partijen. Dat maakt TDTR vooral interessant voor partijen met flexibel verbruik of eigen achtervang, zoals batterijen of processen die verplaatsbaar zijn.
De ACM ziet het dus niet als vervanging van het bestaande vaste transportrecht, maar als aanvulling daarop. Het doel is vooral om congestie te verminderen zonder direct overal zwaarder te hoeven investeren in netverzwaring.
Hoe werkt het in de praktijk?
Voor de gebruiker betekent TDTR dat het normale transportrecht in 85% van de uren geldt, terwijl er in 15% van de uren beperking kan optreden. Die beperkingen moeten in principe vooraf worden gecommuniceerd, zodat bedrijven hun productie of opslag daarop kunnen afstemmen. Dat maakt het mogelijk om energie-intensieve activiteiten slimmer te plannen.
Voorbeelden van dagelijkse toepassingen zijn:
- Batterijopslag die oplaadt wanneer transport beschikbaar is en teruglevert bij schaarste.
- Industrie die processen verschuift naar uren met zekerheid op transport.
- Bedrijven met noodstroom of procesbuffering die piekmomenten kunnen opvangen.
Hoe hebben we er dagelijks mee te maken?
Veel mensen merken TDTR indirect, ook als ze er zelf geen contract voor hebben. Als grote flexibele gebruikers hun verbruik beter spreiden, komt er meer ruimte op het net voor andere partijen, zoals bedrijven, laadinfra en nieuwe aansluitingen. Daardoor kan de druk op het net afnemen en worden wachttijden mogelijk korter.
Voor de energiemarkt is het ook relevant omdat dit soort rechten de overgang laat zien van een “one size fits all”-net naar een systeem waarin flexibiliteit geld en ruimte oplevert. In het dagelijks leven merk je dat bijvoorbeeld aan:
- minder kans op extra congestie in drukke gebieden;
- meer stimulans voor batterijen en slim laden;
- betere afstemming tussen vraag en beschikbaar netvermogen.netbeheernederland+1
Voor wie is TDTR vooral interessant?
TDTR is vooral aantrekkelijk voor partijen die hun elektriciteitsgebruik kunnen sturen. Denk aan batterij-exploitanten, bedrijven met flexibel productieproces, datacenters met reservevoorzieningen en industriële gebruikers die hun planning kunnen aanpassen. Voor deze partijen kan een lager tarief of betere toegang tot capaciteit de businesscase verbeteren.
Voor partijen die nauwelijks kunnen schuiven met hun verbruik is TDTR minder geschikt. Zij lopen meer risico op beperkingen en moeten daarom goed afwegen of de lagere kosten opwegen tegen de operationele onzekerheid.
Wat betekent dit voor Nederland?
Voor Nederland is TDTR een belangrijk onderdeel van het antwoord op netcongestie. Het helpt om bestaande capaciteit slimmer te gebruiken, terwijl netuitbreiding tijd kost. Daarmee past het in een bredere strategie waarin flexibiliteit, alternatieve transportrechten en congestiemanagement naast fysieke uitbreiding staan.
Het recente codebesluit laat zien dat de ACM en TenneT proberen de regels praktischer en duidelijker te maken. Voor de energietransitie is dat cruciaal, omdat de schaarste op het net anders een rem blijft op elektrificatie, opslag en groei.
